TWIL #76: Van Vogelzang zien tot Ecoregions
Vogelzang zien
Ik zat een paar dagen geleden video's te scrollen en kwam een clip tegen die ik drie keer achter elkaar heb bekeken. Een vogelgeluid, maar dan zichtbaar gemaakt: duizenden puntjes die samen een soort ademende, ronddraaiende sculptuur vormen, precies op het ritme van het gezang.
Het bleek werk van Lucio Arese, een Italiaanse kunstenaar die eigenlijk alles is: componist, architect, gitarist, filmmaker. Zijn project heet Seeing Birdsong, en het idee is verrassend simpel om te beschrijven en ongelooflijk arbeidsintensief om te maken.
Hij analyseert vogelgezang met de hand en op het gehoor, spectrogram voor spectrogram, en vertaalt elk detail daarvan naar een 3D-punt in de ruimte. Frequentie, toonhoogte, verandering in de tijd, alles krijgt een plek. Het resultaat is een netwerk van punten dat je kunt zien bewegen zoals het geluid beweegt.
Het is geen wetenschap, het is vertaling.
Wat me daarin trof is dat je door die visualisatie ineens dingen hoort die je eerder niet opmerkte. De complexiteit van een simpele vogeltril wordt zichtbaar, en dus voelbaar.
Walvistaal ontcijferen
Vanzelfsprekend ging ik wat verder op kijken naar onderzoek omtrent dierengeluiden. Toen kwam ik project CETI tegen. Dit is een team wetenschappers dat serieus probeert een woordenboek te maken voor potvissen. Niet als grap, als peer-reviewed onderzoek.
Het project heet CETI, Cetacean Translation Initiative, en het idee klinkt bijna te groot om waar te zijn: gebruik AI om te ontdekken of potvissen iets hebben wat op taal lijkt.
Potvissen communiceren met reeksen kliks, codas genoemd. Jarenlang dachten onderzoekers dat die vrij simpel in elkaar zaten. Tot iemand echt goed ging luisteren.
CETI verzamelde duizenden uren aan opnames, onder meer met hydrofoons op de zeebodem bij Dominica, en liet machine learning naar patronen zoeken. Wat ze vonden was een soort ritmisch alfabet: kliks die niet willekeurig zijn, maar zich groeperen in herkenbare, herhaalbare structuren, met kleine variaties die net als klinkers of tussentonen werken.
Ze noemen het zelf een phonetic alphabet, een fonetisch alfabet.
Dat betekent niet dat we ineens weten wat potvissen zeggen. Het betekent dat de bouwstenen van hun geluid ingewikkelder zijn dan we dachten, ingewikkeld genoeg om structuur te hebben die je met taalkundige termen kunt beschrijven.
Het is onderzoek dat begint bij verwondering en eindigt bij een nog grotere berg vragen. Precies zoals het hoort, denk ik.
Frankrijk, getekend door water
Via Wouter van Noort, journalist bij NRC, kwam ik een artikel tegen over de Franse presidentsverkiezingen van 2027. Ik verwachtte pensioenen of koopkracht.
In plaats daarvan ging het over het herindelen van heel Frankrijk. Niet op basis van historische grenzen, maar op basis van rivieren.
Het idee komt van Jean-Luc Mélenchon en La France Insoumise. Zij willen de huidige regio's vervangen door "écorégions": gebieden die precies de stroomgebieden van rivieren volgen, in plaats van lijnen die ooit door een ambtenaar zijn getekend.
Frankrijk bestaat uit zes grote stroomgebieden, elk weer op te delen in kleinere. In totaal zo'n 24 stuks.
En het is logischer dan het klinkt.
Een rivier stroomt dwars door bestuurlijke grenzen heen, zonder zich daar iets van aan te trekken. Een fabriek die vervuilt, doet dat vaak in een andere regio dan waar de schade later merkbaar wordt.
Een Franse hydrologe vertelde in het artikel over een herstelproject langs de Maas dat tien jaar vertraging opliep. Niet door geldgebrek, maar omdat het project over meerdere departementen liep, elk met eigen regels en tempo.
Wie een heel stroomgebied bestuurt, kan sneller schakelen. En vervuiling aanpakken bij de bron, niet pas bij de uitmonding.
Toch is het plan verre van simpel. Je herschrijft niet zomaar honderd jaar bestuurlijke indeling. Zelfs de bedenkers noemen het nog "boetseerklei".
Er zullen altijd critici zijn die zeggen dat het onhaalbaar is. Maar soms moet je ruimte geven aan het rare idee, gewoon om te zien hoe de wereld eruitziet als je hem anders tekent.
